79. ROCZNICA BITWY BUDZISZYŃSKIEJ

W dniach 16 - 30 kwietnia 1945 roku, na Łużycach 2 Armia Wojska Polskiego, a w jej składzie 1 Korpus Pancerny toczyły krwawe walki. Polskie Związki Taktyczne podległe gen. Świerczewskiemu w składzie 1 Frontu Ukraińskiego marszałka Iwana Koniewa miały zdobyć Drezno. W wielu stoczonych bitwach poniosły ogromne straty w ludziach i sprzęcie. Według danych straty ze strony polskiej w całej operacji łużyckiej wyniosły: 18 232 zabitych, rannych i zaginionych bez wieści. Według niektórych dokumentów prawdziwe straty polskie wyniosły w sumie aż około 25 tysięcy ludzi, czyli prawie 1/3 Armii.

Naszą powinnością i zadaniem jest „pamiętać i zachować pamięć” o bohaterach tamtych dni. W niedzielę 8 kwietnia 2024 roku ośmioosobowa delegacja „Stowarzyszenia 3. pcz” w składzie: Halina Białek, Zygmunt Filipiuk, Anna i Marek Józefaciukowie, Krystyna i Stefan Kozakowie, Jerzy Szałaj i Bogdan Sztuba uczestniczyła w obchodach 79 - tej rocznicy Bitwy Budziszyńskiej. O godz. 8.30 zebraliśmy się w Żaganiu na Skwerze Czołgisty, by razem z kolegami ze Stowarzyszenia Tradycji 34. BKPanc, Koła ZŻWP i FOPP oraz delegacją żołnierzy 34. BKPanc ruszyć na Łużyce. Przez Żary, Łęknicę, Nochten, Budziszyn dotarliśmy do Crostwitz pod Wzgórze Pomnikowe. Dwa pomniki poświęcone Polakom powstały by wyrażać wdzięczność Serbołużyczan dla wyzwolicieli z pod hitlerowskiego jarzma. Gospodarze miasta: burmistrz Marko Klimann oraz przewodniczący Związku Organizacji Serbołużyckich - Domowina przywitali zebranych gości z Polski i mieszkańców. Organizatorzy przygotowali - jak co roku, uroczystości upamiętniające polskich żołnierzy 2 Armii, którzy w kwietniu 1945 roku w krwawych walkach wyzwalali Serbołużyczan. Po powitaniu przez gospodarzy w języku serbołużyckim mieliśmy przyjemność obejrzeć program przygotowany przez dziecięcy zespół. Mali artyści z zaangażowaniem zaprezentowali utwory w języku rodzimym oraz niemieckim. Język serbołużycki był dla nas całkiem zrozumiały. Po wystąpieniach dowódcy 34. BKPanc płk. Jerzego Biryłko, prezesa FOPP gen. bryg. Zbigniewa Szury i prezesa Turystycznego Towarzystwa Kresowego z Żar Józefa Tarniowego, dowódca brygady oraz prezesi żagańskich stowarzyszeń wojskowych pobrali ziemię z pól bitewnych Łużyc.

Na zakończenie delegacje złożyły wiązanki kwiatów oraz zapalili znicze przy obu pomnikach. Wspólne zdjęcie przy pięknej pogodzie zakończyło ten etap wizyty. Żagańska delegacja przejechała następnie pod pomnik przy kościele by na cmentarzu złożyć kwiaty i znicze na grobach polskich żołnierzy, którzy zmarli w lokalnych hitlerowskich obozach jenieckich podczas II wojny światowej.

Kolejnym etapem był przejazd do Horki. W centrum wsi znajdują się miejsca pamięci o zbrodni hitlerowsko - ukraińskiej z 26 kwietnia 1945 roku. Oprawcy zamordowali wówczas 262 żołnierzy (rannych oraz personel medyczny) 9. Dywizji Piechoty z transportu sanitarnego w ewakuowanym Dywizyjnym Punkcie Medycznym. Po przedstawieniu ciekawej informacji historycznej przez lek. Krzysztofa Kopocińskiego Turystycznego Towarzystwa Kresowego delegacje złożyły w miejscach pamięci wiązanki i znicze. Tuż przed szesnastą byliśmy już ponownie w Żaganiu.

28. 04. 2024 r.

Tekst. Stefan Kozak; foto. Jan Mazur, Jerzy Szałaj

Admin. Andrzej Miernicki